Carry Trade

6 min read

Key takeaway

Carry trade kiếm lợi từ chênh lệch lãi suất giữa hai đồng tiền, nhưng tiềm ẩn rủi ro domino khi đồng tiền vay tăng giá đột ngột - toàn bộ dòng vốn đảo chiều cùng lúc, gây bán tháo tài sản rủi ro trên toàn cầu.

WHAT

Carry trade là chiến lược: vay tiền ở đồng tiền có lãi suất thấp (ví dụ JPY ~0,25%), chuyển đổi sang đồng tiền/tài sản có lãi suất cao hơn (USD ~4-5%, tài sản mã hóa, cổ phiếu…), hưởng phần chênh lệch. Lợi nhuận = chênh lệch lãi suất − chi phí tỷ giá.

Vòng xoáy đảo ngược (unwinding): khi đồng tiền vay tăng giá đột ngột, chi phí vay tăng, nhà đầu tư phải bán tài sản → chuyển về đồng tiền vay → trả nợ. Nếu nhiều trader cùng unwinding một lúc thì tạo hiệu ứng domino: bán tháo đồng loạt, giảm giá mọi tài sản rủi ro.

WHY/HOW

Quy trình carry trade JPY:

  1. Vay yên Nhật (lãi suất ~0,25%)
  2. Bán yên, mua USD (hoặc tài sản rủi ro)
  3. Đầu tư vào tài sản có yield cao hơn (trái phiếu Mỹ, cổ phiếu, crypto…)
  4. Khi đáo hạn: bán tài sản, mua lại yên, trả nợ - ăn chênh lệch

Rủi ro: nếu BOJ tăng lãi suất → yên tăng giá → khoản vay tính ra đắt hơn → buộc phải unwinding.

Ví dụ lịch sử: tháng 8/2024, BOJ tăng lãi suất bất ngờ → carry trade JPY đảo ngược quy mô lớn → Bitcoin và thị trường chứng khoán toàn cầu giảm mạnh trong vài ngày; VN-Index cũng giảm mạnh dù thị trường Việt Nam ở xa, cho thấy đây là một dạng rủi ro hệ thống tác động cả lên danh mục cổ phiếu trong nước. Áp lực chưa dừng ở lãi suất ngắn hạn: sang 2025, lợi suất trái phiếu chính phủ Nhật kỳ hạn dài (30-40 năm) cũng tăng vọt khi BOJ ngừng mua trái phiếu chính phủ, làm chi phí vốn của đồng yên đắt thêm và gia tăng nguy cơ unwinding.

Notes

  • 2025-12

    • Carry trade JPY là một trong những giao dịch lớn nhất thế giới do lãi suất Nhật duy trì âm/0% từ 2016-2024.
    • Không chỉ áp dụng cho JPY: bất kỳ cặp tiền tệ nào có chênh lệch lãi suất lớn đều có thể làm carry trade (VD: TRY, BRL là đồng tiền vay phổ biến trước đây).
    • Nhà đầu tư cá nhân Việt Nam ít bị ảnh hưởng trực tiếp nhưng danh mục có crypto/cổ phiếu quốc tế thì chịu ảnh hưởng gián tiếp qua sentiment toàn cầu.

  • 2025-06

    • Sự kiện carry trade đồng yên đầu tháng 8/2024 khiến chứng khoán toàn cầu chao đảo, VN-Index giảm mạnh.
    • 2024: lãi suất ngắn hạn Nhật tăng; 2025: lợi suất kỳ hạn 30-40 năm cũng tăng vọt khi BOJ ngừng mua trái phiếu chính phủ.

  • 2024-09

    • Cú sốc carry trade JPY ngày 5/8/2024 (“Thiên Nga Đen”) đã qua, phần lớn vị thế đã được square off
    • BOJ có xu hướng kiểm soát tốt hơn sau sự kiện 5/8
    • Một số doanh nghiệp Nhật bắt đầu thoái vốn khỏi châu Á để quay về Nhật - làm giảm áp lực carry trade từ dòng FDI
    • Ít nhất trong ngắn hạn tháng 9/2024, Yen carry trade không còn là yếu tố tác động lớn

  • 2024-08

    • BOJ tăng lãi suất điều hành tháng 8/2024 là cú kích hoạt tháo gỡ carry trade JPY quy mô lớn; Nikkei 225 giảm 13,47% trong 1 phiên - mức giảm kỷ lục thời hiện đại
    • Ví dụ ẩn dụ (3TTlOfc5A30): vay vàng (lãi 0%) - bán vàng mua cổ phiếu (kỳ vọng 20-30%). Khi vàng tăng từ 50 lên 100 triệu/lượng, buộc phải bán cổ phiếu mua lại vàng trả nợ - vô tình đẩy cổ phiếu giảm và vàng tăng tiếp (vòng xoáy).
    • Lịch sử Việt Nam tương đương: vay vàng/đô la để mua nhà đầu tư → vàng/đô la tăng giá → nợ thực tế tăng vọt.
    • Đồng Yên và đồng Úc là hai đồng tiền biến động mạnh nhất thế giới, trader mới vào nghề không nên giao dịch cặp có chữ “yên” trong năm đầu.
    • Carry trade JPY tháo gỡ sau BoJ tăng lãi suất - Nikkei giảm 15-17% 2 phiên liên tiếp; BoJ sau đó tuyên bố không tăng lãi suất khi thị trường bất ổn - Nikkei hồi phục
    • Tác động sang VN: thuần tâm lý, không phải dòng vốn trực tiếp
    • Bài học: carry trade unwind lan ra toàn cầu rất nhanh, ngay cả thị trường không liên quan

  • 2024-03

    • BOJ kết thúc lãi suất âm khiến kỳ vọng Yên tăng giá, đe dọa tháo gỡ carry trade JPY quy mô lớn tích lũy gần 20 năm
    • Người lao động/du học sinh Nhật hưởng lợi khi Yên tăng giá; nhà nhập khẩu/đóng học phí bằng Yên chịu thiệt

  • 2023-10

    • Yên Nhật là funding currency điển hình: lãi suất ngắn hạn âm, YCC giữ lãi suất dài hạn thấp
    • Áp lực bán Yên từ carry trade góp phần đẩy tỷ giá USD/JPY về 150
    • Rủi ro: nếu BOJ tăng lãi suất đột ngột, carry trade unwind có thể gây biến động mạnh thị trường tài chính toàn cầu

  • 2022-06

    • Chênh lệch lãi suất Mỹ-Nhật mở rộng mạnh năm 2022 thúc đẩy carry trade bán yên/mua USD
    • Yên mất 18% so USD từ đầu 2022, phần lớn do áp lực carry trade và phân kỳ chính sách

  • 2021-01

    • JPY được dự báo tăng giá so với USD (USD/JPY xu hướng về 100-104) khi lãi suất thực Mỹ âm ~-1% - làm giảm động lực carry USD vs JPY
    • Chi phí swap-off (forward premium) EUR/USD và USD/JPY ở mức thấp ~0,6%/6 tháng đầu 2021 - thời điểm tốt để doanh nghiệp hedge với chi phí rẻ
    • Doanh nghiệp Việt Nam vay JPY dài hạn (ODA 10-20 năm) cũng chịu rủi ro carry tương tự khi JPY tăng
    • Vùng hỗ trợ kỹ thuật USD/JPY 104-105 là ngưỡng khuyến nghị cho doanh nghiệp nhập khẩu Nhật mua forward JPY

Backlinks