Lãi suất qua đêm

10 min read

Key takeaway

Lãi suất qua đêm là chi phí vay vốn cực ngắn hạn giữa các ngân hàng trên thị trường liên ngân hàng (thị trường 2), phản ánh tức thời tình trạng thanh khoản hệ thống. Đây là lãi suất thị trường, không phải lãi suất điều hành, và tăng đột ngột gây áp lực tâm lý ngắn hạn lên thị trường chứng khoán nhưng không tất yếu báo hiệu thay đổi lãi suất chính sách dài hạn.

WHAT

Lãi suất qua đêm (overnight rate) là lãi suất các ngân hàng thương mại cho nhau vay trong vòng một ngày đêm trên thị trường liên ngân hàng (thị trường 2). Khác với lãi suất huy động (tiền gửi tiết kiệm dân cư) và lãi suất cho vay khách hàng (thị trường 1). Biến động của nó phản ánh cung-cầu thanh khoản tức thời của toàn hệ thống ngân hàng. NHNN điều tiết qua hai kênh: hút tín phiếu (rút tiền - đẩy lãi suất lên) và bơm tiền qua nghiệp vụ thị trường mở OMO (cấp thanh khoản - đẩy lãi suất xuống). Cơ chế tỷ giá cũng tác động: NHNN mua USD bơm VND ra làm giảm lãi suất liên ngân hàng, ngược lại khi bán USD hút VND làm lãi suất tăng.

WHY/HOW

Khi một số ngân hàng thiếu thanh khoản - do NHNN hút tiền qua tín phiếu, OMO, hoặc các ngân hàng vay ngắn hạn để mua ngoại tệ - họ phải vay trên thị trường liên ngân hàng, đẩy lãi suất qua đêm lên cao. Tác động lên thị trường chứng khoán thường chỉ ngắn hạn vì đây là chỉ báo căng thẳng thanh khoản tạm thời, không phải tín hiệu thay đổi lãi suất chính sách dài hạn.

(1) Chức năng kiểm soát carry trade: khi lãi suất qua đêm VND tiệm cận hoặc vượt lãi suất USD, lợi thế vay VND lãi suất thấp để mua USD bị triệt tiêu - NHNN dùng kênh này để bảo vệ tỷ giá mà không cần tăng lãi suất điều hành chính thức. Ngưỡng quan sát thực tiễn: overnight vượt khoảng 4-5% thường là dấu hiệu NHNN đang thắt thanh khoản để bảo vệ tỷ giá.

(2) Hiệu ứng lan truyền chi phí vốn: lãi suất liên ngân hàng tăng cao kéo theo chi phí vốn đầu vào của ngân hàng tăng, làm lãi suất cho vay khó hạ nhanh dù NHNN có muốn nới lỏng hỗ trợ tăng trưởng. Nhà đầu tư nên theo dõi lãi suất qua đêm trên website NHNN như chỉ báo sớm về thanh khoản hệ thống - chứ không nhìn CPI (lagging indicator).

Notes

  • 2026-06

    • Lãi suất qua đêm liên ngân hàng lên 11% trong bối cảnh CPI bình quân 5 tháng đạt 4,31%.

  • 2024-11

    • Lãi suất qua đêm Việt Nam tăng lên 8% đầu tháng 11/2024, gây áp lực tâm lý VN-Index giảm ~10 điểm
    • Nguyên nhân: ngân hàng nhà nước hút tiền qua tín phiếu và OMO làm một số ngân hàng thiếu thanh khoản ngắn hạn
    • Lãi suất overnight liên ngân hàng Việt Nam tháng 11/2024 ở mức ~5,78% - mức cao, đủ triệt tiêu carry trade
    • NHNN chuyển từ hút tín phiếu sang bơm ròng (tổng bơm-hút: 44.000 tỷ bơm nhiều hơn hút) do thanh khoản hệ thống ngân hàng gặp khó khăn
    • Mặc dù áp lực carry trade trong nước giảm, áp lực DXY từ quốc tế vẫn duy trì

  • 2024-10

    • Lãi suất qua đêm liên ngân hàng giảm về ~3% (từ mức cao hơn 5% giai đoạn căng thẳng trước đó).
    • Phản ánh: lạm phát kỳ vọng 2024 giảm còn ~3,8-3,9%; Fed có thể tiếp tục cắt giảm lãi suất; tỷ giá USD/VND ổn định.
    • Tăng trưởng tín dụng tháng 9/2024 đạt ~8,5% so với đầu năm - tốc độ đáng khích lệ nhưng chưa mạnh.

  • 2024-04

    • OMO tháng 4/2024 điều chỉnh lên 4,25%, lãi suất qua đêm liên ngân hàng vượt 4% - tín hiệu NHNN hút bớt thanh khoản
    • NHNN bán tín phiếu giai đoạn trước và lãi suất liên ngân hàng tăng vài phiên là dấu hiệu áp lực tỷ giá đang được xử lý
    • Chuyên gia nhận định lãi suất thấp duy trì lâu khó tiếp tục khi áp lực tỷ giá (VND -5% so USD) và giá vàng tăng mạnh

  • 2024-03

    • Lãi suất liên ngân hàng ngày 18/03/2024 khoảng 1,2% - thấp hơn mức 1,47% tuần trước
    • NHNN phải tiếp tục hút tiền qua tín phiếu vì mức 1,2% chưa đủ để kiểm soát tỷ giá

  • 2024-02

    • Lãi suất liên ngân hàng qua đêm và 1 tuần cùng ở mức ~3,5%/năm - cao bất thường so với kỳ hạn dài
    • Nguyên nhân: các ngân hàng vay ngắn hạn tiền đồng để mua USD chuẩn bị cho đấu thầu vàng dự kiến
    • Lợi suất TPCP 1-10 năm vẫn trong xu hướng giảm - xác nhận không phải căng thẳng thanh khoản toàn hệ thống
    • NHNN bơm OMO khoảng 6.000 tỷ đồng để hỗ trợ thanh khoản ngắn hạn

  • 2023-10

    • Từ tháng 7-10/2023 lãi suất VND liên ngân hàng qua đêm neo ở 0,15-0,2% trong hơn 3 tháng
    • Sau khi NHNN liên tục hút tiền qua tín phiếu, đến 24/10/2023 lãi suất qua đêm là 2,84%/năm - tăng khoảng 17 lần
    • Từ 19/10/2023 NHNN chuyển sang bơm ròng, bơm 6.179 tỷ đồng qua thị trường mở trong tuần 19-25/10

  • 2023-08

    • Lãi suất ON là leading indicator của lãi suất huy động: khi lãi suất ON tăng, lãi suất huy động sẽ tăng theo sau (lagging) vì ngân hàng ưu tiên huy động liên ngân hàng trước khi huy động trong dân.
    • Khi lãi suất ON tăng, nên đem tiền gửi ngắn hạn; khi lãi suất ON đạt đỉnh (báo hiệu lãi suất huy động cũng sắp đạt đỉnh), nên đem tiền gửi dài hạn.
    • Biểu đồ 2018-2023 (nguồn Wichart MAI5-03): lãi suất ON tăng từ 0,38% lên 6%, kéo lãi suất tiền gửi tiết kiệm (TGTK) 12 tháng tại nhóm NHTM lớn (MSB, ACB, TCB, VPB) tăng từ 4,35% lên 8,42%.
    • Lãi suất liên ngân hàng (ON, 1 tuần, 2 tuần, 1 tháng) - chủ yếu phục vụ đáp ứng yêu cầu dự trữ bắt buộc
    • NHTM không có tài sản đảm bảo (TPCP) sẽ bị cho vay với lãi suất rất cao trên thị trường liên ngân hàng
    • Lãi suất liên ngân hàng đi khá sát với Bond Yield
    • NHNN dùng OMO và tín phiếu để giữ lãi suất ON trong một dải mục tiêu - nhìn OMO + tín phiếu + số lượng bơm/hút là thấy thanh khoản hệ thống
    • Giai đoạn 2022: lãi suất ON tăng từ 0,38% lên 6%, VN-INDEX giảm -52,4%
    • Dragon Capital theo dõi lãi suất liên ngân hàng ON/1M hàng ngày - quyết định chi phí vốn cho hệ thống margin/trading
    • Tỷ lệ nghịch với TTCK: lãi suất ON tăng ⇒ bank thiếu thanh khoản chấp nhận lãi cao ⇒ tín hiệu thanh khoản hệ thống có vấn đề
    • Lãi suất liên ngân hàng là chỉ báo dẫn dắt tại Việt Nam (cùng VN-INDEX, M2, PMI)

  • 2023-07

    • Tháng 7/2023 lãi suất liên ngân hàng dưới 1%/năm trong khi lãi suất tiết kiệm dân cư 6-7%/năm, chênh lệch tạo điều kiện cho nghiệp vụ sổ tiết kiệm vòng (vay liên ngân hàng rẻ, gửi tiết kiệm lấy lãi cao)

  • 2023-06

    • Lãi suất qua đêm VND giảm từ ~4% (đầu tháng 6/2023) xuống còn 1,65%/năm trong phiên 14/6 - giảm hơn một nửa chỉ trong nửa tháng
    • Các kỳ hạn 1 tuần, 2 tuần, 1 tháng cũng giảm 1,3-2,3 điểm phần trăm so với đầu tháng
    • Gói OMO 20.000 tỷ của NHNN liên tục ế trong những tuần gần đây - dấu hiệu thanh khoản thừa

  • 2023-03

    • Lãi suất ON dao động nghịch chiều với thanh khoản liên ngân hàng: dư thanh khoản → ON giảm, thiếu thanh khoản → ON tăng
    • NHNN dùng band lãi suất OMO (trần) - tín phiếu (sàn) để neo lãi suất ON trong vùng mục tiêu
    • Cuối 2022: ON tăng cao bất thường do hiệu ứng tâm lý SCB (NHTM không dám cho vay liên ngân hàng dù có tiền)
    • Lãi suất qua đêm liên ngân hàng giảm từ trên 6% đầu tháng 3 xuống khoảng 1% cuối tháng 3/2023 - tín hiệu thanh khoản hệ thống đã ổn định
    • Mức 1% tương đương giai đoạn 2021 khi thị trường chứng khoán còn ở đỉnh cao

  • 2023-01

    • Lãi suất liên ngân hàng qua đêm giảm từ đầu tháng 12/2022 xuống 3%, sau đó tăng vọt do nhu cầu tiền mặt Tết
    • Kỳ vọng sau Tết lãi suất liên ngân hàng giảm khi thanh khoản bình thường hóa, hỗ trợ thị trường cổ phiếu
    • Cơ chế tỷ giá: NHNN mua USD bơm VND ra làm tăng cung tiền, đẩy lãi suất liên ngân hàng giảm - ngược lại khi bán USD hút VND
    • Nhà đầu tư nên theo dõi lãi suất qua đêm trên website NHNN như chỉ báo sớm về thanh khoản hệ thống

  • 2022-10

    • Lãi suất liên ngân hàng VND tiếp tục lập đỉnh mới phiên 4/10/2022: qua đêm 7,74%/năm (tăng 2,58 điểm %), 1 tuần 7,76%/năm (tăng 2,3 điểm %), 2 tuần 7,62%/năm, 1 tháng 7,3%/năm (tăng 1,49 điểm %)
    • Trước đó lãi suất qua đêm đã lập đỉnh 10 năm ở mức 6,88%/năm trong phiên 7/9/2022
    • SSI nhận định NHNN sẽ giữ thanh khoản hệ thống không quá dồi dào để duy trì lãi suất liên ngân hàng VND quanh 5-5,5%/năm nhằm tạo chênh lệch hợp lý với lãi suất USD, giảm áp lực lên tỷ giá

  • 2022-08

    • Việt Nam: sau đợt NHNN bơm ròng mạnh, lãi suất O/N liên ngân hàng giảm 0,86% trong tuần xuống còn 3,30%; kỳ hạn 2 tuần giảm 1,45% xuống 3,11%; lãi suất O/N tính đến 15/8 còn 2,27% - NHNN hút lại ~30.600 tỷ đồng qua tín phiếu 7 và 14 ngày

  • 2022-07

    • Cuối tháng 6/2022: lãi suất qua đêm tăng từ 0,48% lên 0,69%/năm; kỳ hạn 1 tuần giảm từ 1,24% xuống 1,19%; kỳ hạn 2 tuần giảm từ 1,78% xuống 1,15%
    • NHNN rút ròng 81.500 tỷ qua OMO; phát hành tín phiếu 80.000 tỷ (lãi suất 0,3%) từ 21/6/2022 sau 2 năm ngừng hoạt động

Backlinks