fin·notes← fin·eco

Lợi nhuận bảo hiểm và lãi suất

3 min read

Key takeaway

Ngành bảo hiểm hưởng lợi từ SỰ THAY ĐỔI lãi suất (rate of change), không phải từ mức lãi suất cao - khi lãi suất đã neo cao và không tăng thêm, lợi thế của ngành mờ dần.

WHAT

Doanh nghiệp bảo hiểm huy động từ hợp đồng bảo hiểm (nhiều hợp đồng có cam kết lãi suất) rồi đầu tư vào chứng chỉ tiền gửi, trái phiếu. Lợi nhuận đến từ chênh lệch: lãi suất đầu tư > lãi suất cam kết hợp đồng. Khi lãi suất thị trường TĂNG, các khoản đầu tư mới được hưởng lãi cao hơn trong khi cam kết hợp đồng cũ cố định - chênh lệch mở rộng.

WHY/HOW

Cơ chế: bảo hiểm huy động vốn dài hạn từ hợp đồng (có lãi suất kỹ thuật cố định) và tái đầu tư ngắn/trung hạn. Khi lãi suất tăng: tái đầu tư với lãi cao hơn = lợi nhuận tăng. Khi lãi suất ổn định ở mức cao: không còn được hưởng lợi từ việc tái đầu tư mới; thậm chí nếu lãi suất huy động của hợp đồng mới cũng tăng theo thị trường thì chênh lệch thu hẹp lại. Suy ra: ngành bảo hiểm là ‘derivative’ của tốc độ thay đổi lãi suất, không phải của mức lãi suất tuyệt đối. Bổ sung một cơ chế kéo dài lợi thế: khi lãi suất thị trường tăng cao, công ty bảo hiểm có thể chủ động khóa (lock) một kỳ hạn đủ dài (thậm chí lên tới 3 năm) cho các khoản chứng chỉ tiền gửi/trái phiếu, nhờ đó vẫn hưởng mức lãi suất cao đó thêm 1-2 năm sau ngay cả khi lãi suất thị trường đã giảm - phần nào làm chậm lại quá trình “lợi thế mờ dần” khi lãi suất đạt đỉnh.

Notes

  • 2026-08

    • Số liệu 2026: chứng chỉ tiền gửi của các định chế tài chính lớn kỳ hạn 12 tháng có thể đạt 11-12%/năm, so với lãi suất tiết kiệm cá nhân kỳ hạn 6 tháng chỉ khoảng 6,5%; công ty tài chính kỳ hạn 1 năm khoảng 8,5%.
    • Công ty bảo hiểm có lợi thế đàm phán khóa (lock) lãi suất cao này trong kỳ hạn dài, thậm chí 3 năm, giúp lợi nhuận không chỉ đến từ thời điểm hiện tại mà còn kéo dài thêm 1-2 năm sau đó dù lãi suất thị trường sau này giảm.
    • Đây là lý do quỹ VDEF/VDF (định hướng cổ tức, tập trung ngành bảo hiểm) là quỹ cổ phiếu âm ít nhất từ đầu năm 2026 (-0,58%) trong bối cảnh lãi suất cao kéo dài.
    • Hiện tượng tương tự từng xảy ra cuối năm 2022: cổ phiếu ngành bảo hiểm đi ngược thị trường chung nhờ hưởng lợi từ lãi suất cao giai đoạn đó.

  • 2023-01

    • Năm 2022 bảo hiểm được coi là ngành hưởng lợi từ lãi suất tăng, nhưng phân tích đúng hơn: hưởng lợi từ sự thay đổi (rate of change), không phải mức cao
    • Dự báo 2023: lãi suất VN ít có dư địa tăng thêm - ngân hàng nhà nước còn nhiều công cụ điều hành khác; do đó triển vọng ngành bảo hiểm 2023 không còn quá tích cực

Backlinks