Mất giá nội tệ thực

3 min read

Key takeaway

Sức mua thực tế của đồng nội tệ bị bào mòn bởi hai lực kép: lạm phát trong nước (giá hàng hóa tăng) và mất giá tỷ giá (đồng nội tệ yếu hơn USD). Tổng hai tác động này phản ánh mức độ thiệt hại thực sự của người giữ tiền đồng.

WHAT

Mất giá nội tệ thực = Lạm phát CPI (%) + Mức mất giá VND so USD (%). Đây là thước đo sức mua thực tế mà người dân trải nghiệm, khác với CPI chính thức vốn chỉ đo giá hàng hóa trong nước (không tính biến động tỷ giá). Trong năm 2025, CPI Việt Nam khoảng 3,5-4% nhưng VND mất giá ~3,5% so với USD, dẫn đến tổng mất giá nội tệ thực ~7% - cao nhất ASEAN chỉ sau Singapore (Singapore có tỷ lệ mất giá nội tệ lớn nhưng lạm phát rất thấp ~1,5%).

WHY/HOW

Tại sao cần tính cả tỷ giá? Vì Việt Nam là nền kinh tế nhập khẩu lớn (~100% GDP là xuất nhập khẩu cộng lại). Khi VND yếu, toàn bộ hàng hóa nhập khẩu đắt hơn: iPhone, nguyên liệu sản xuất, xăng dầu (thanh toán bằng USD). Người giữ tiền tiết kiệm VND thực chất mất sức mua theo cả hai chiều. Điều này giải thích tại sao người dân có xu hướng mua vàng hoặc USD khi cảm thấy lãi suất tiền gửi thấp hơn tốc độ mất giá.

Notes

  • 2025-09

    • Năm 2025: CPI Việt Nam ~3,2-4% + VND mất giá ~3,5% so USD = tổng ~7% mất giá nội tệ thực.
    • So sánh ASEAN 2025: Việt Nam đứng thứ hai về mức mất giá nội tệ thực sau Singapore.
    • Người Việt cảm nhận lạm phát cao hơn CPI công bố vì: (1) rổ CPI không tính vàng và USD; (2) giá thuê nhà, y tế, giáo dục tăng mạnh hơn nhiều so với CPI tổng.
    • Thủ tướng thừa nhận 2025 có thể phải “hy sinh lạm phát” để đổi lấy tăng trưởng.

  • 2024-07

    • Lịch sử: lương cơ sở tăng ~280% từ 2009-2024, trong khi CPI chỉ tăng ~108% cùng giai đoạn - thu nhập thực tế của CBCCVC tăng đáng kể dài hạn.
    • Năm 2011: tăng lương 13% nhưng lạm phát 18,7% - thu nhập thực tế âm 5,7%, sức mua thực sự giảm.
    • 2024: tăng lương 30%, mục tiêu lạm phát 4-4,5% - nếu đạt thì thu nhập thực tế tăng ~25%.

Backlinks