Key takeaway
Ngụy biện con bạc là sai lầm tin rằng kết quả quá khứ của sự kiện ngẫu nhiên độc lập sẽ ảnh hưởng đến xác suất tương lai - mỗi sự kiện độc lập có xác suất riêng không đổi.
WHAT
Ngụy biện con bạc (Gambler’s Fallacy / Monte Carlo Fallacy) là thiên kiến nhận thức khiến người ta tin rằng xác suất của một sự kiện ngẫu nhiên sẽ thay đổi dựa trên chuỗi kết quả trước đó, dù các sự kiện hoàn toàn độc lập. Ví dụ: tung đồng xu 9 lần ra mặt hình, nhiều người nghĩ lần 10 chắc chắn ra mặt chữ - nhưng thực ra xác suất vẫn 50/50.
WHY/HOW
Nguyên nhân: heuristic (phép suy luận thô sơ) - não bộ tiết kiệm nhận thức bằng cách gán mô hình vào chuỗi sự kiện, nhầm lẫn giữa xác suất của 1 lần độc lập (50%) và xác suất chuỗi liên tiếp (0.5^n). Trong đầu tư: nhà đầu tư thấy cổ phiếu tăng 6 phiên liên tiếp liền bán (nghĩ phải giảm), hoặc cổ phiếu giảm 6 phiên vẫn giữ (nghĩ phải tăng) - đều bỏ qua phân tích cơ bản. Cách tránh: xem xét mỗi quyết định đầu tư độc lập, dựa vào nội tại doanh nghiệp thay vì suy luận xác suất chuỗi.
Related
Notes
- 2022-11
- Sự kiện Monte Carlo 1913: 26 lần liên tiếp ra đen, xác suất xảy ra 1/66 triệu - đám đông thua hàng triệu franc vì tin chắc lần tiếp theo ra đỏ
- Ứng dụng CK: cổ phiếu tăng/giảm 6 phiên liên tiếp không đủ cơ sở dự đoán phiên 7 nếu chỉ dựa vào xác suất