Pha loãng cổ phiếu

4 min read

Key takeaway

Pha loãng cổ phiếu xảy ra khi công ty phát hành thêm cổ phiếu mới, làm giảm tỷ lệ sở hữu và EPS của cổ đông hiện hữu dù lợi nhuận tuyệt đối không đổi.

WHAT

Pha loãng cổ phiếu là hiện tượng EPS và quyền sở hữu của cổ đông hiện hữu bị giảm khi công ty phát hành thêm cổ phiếu mới - từ cổ phiếu thưởng, quyền mua cổ phần (rights issue), trái phiếu chuyển đổi, cổ phiếu ưu đãi hoặc ESOP cho nhân viên.

WHY/HOW

Khi mẫu số (số cổ phiếu lưu hành) tăng nhưng tử số (lợi nhuận) không tăng tương ứng, EPS giảm và P/E tăng lên ở cùng mức giá. Cổ đông cần theo dõi Diluted EPS để nhận ra rủi ro này sớm. Công ty phát hành cổ phiếu cần thiết (đầu tư mở rộng sinh lợi) khác với phát hành để làm đẹp chỉ tiêu ngắn hạn.

Notes

  • 2026-06

    • Pha loãng xảy ra khi cổ đông đồng ý giảm tỷ lệ % sở hữu để dư ra phần cho nhà đầu tư mới vào - cơ chế cốt lõi khi công ty gọi thêm vốn

  • 2024-01

    • DXG: Chủ tịch Lương Trí Thìn bán cổ phiếu DXG trên thị trường (thu tiền mặt ở giá cao), sau đó mua lại cổ phiếu ưu đãi DXG với giá thấp hơn nhiều - chênh lệch giá mang lại cho ông khoảng 200 tỷ đồng; chiêu tương tự như DIG phát hành riêng lẻ cho Thiên Tân
    • Đây là dạng pha loãng đặc thù: công ty phát hành thêm cổ phiếu giá ưu đãi cho cổ đông nội bộ - cổ đông nhỏ lẻ không được tham gia mua, tỷ lệ sở hữu bị pha loãng trong khi lãnh đạo rút được lợi ích chênh lệch giá

  • 2023-10

    • Video nêu đây là rủi ro phía mẫu số của EPS: số CP tăng nhưng lợi nhuận không tăng tương ứng → EPS bị suy giảm.
    • Giải pháp theo dõi: xem Diluted EPS thay vì chỉ xem Basic EPS.

  • 2023-09

    • HBC: phát hành cổ phiếu liên tục nhiều đợt để tăng vốn - dấu hiệu doanh nghiệp không tự tạo được dòng tiền đủ từ hoạt động kinh doanh, phụ thuộc thị trường vốn để bù đắp phải thu kém chất lượng
    • Phân biệt nguyên nhân phát hành: phát hành để mở rộng đầu tư sinh lợi (chấp nhận được) vs phát hành để bù đắp gap thanh khoản do phải thu chưa thu được (cờ đỏ)

  • 2023-01

    • SSI 2022: vốn tăng từ 9.847 lên 14.911 triệu cp (tăng ~51%) bằng phát hành cho cổ đông hiện hữu giá 15.000đ (thặng dư vốn ~5.000đ/cp); lợi nhuận giảm mạnh → EPS sụt rất mạnh
    • VNDirect 2022: vốn tăng từ 4.349 lên 12.178 tỷ (~gấp 3 lần); lãi chỉ 1.200 tỷ → EPS chỉ còn 1.200 đồng/cp
    • Trong năm thị trường khó khăn, CTCK vừa lợi nhuận giảm vừa tăng vốn → EPS bị pha loãng kép; nhà đầu tư dễ nhầm khi chỉ nhìn lợi nhuận tuyệt đối

  • 2021-10

    • Ngân hàng VN chia nhiều cổ phiếu thưởng 2021 làm nguồn cung tăng mạnh, áp lực lên giá kéo dài 1+ tháng
    • Cổ phiếu thưởng: tổng vốn chủ sở hữu không thay đổi, số lượng cp tăng ⇒ giá mỗi cp giảm tỷ lệ thuận

  • 2021-06

    • HAG (HNG) công bố tăng vốn thêm 7.400 tỷ để đưa dư nợ từ ~15.000-16.000 tỷ xuống còn 8.574 tỷ
    • Phát hành lớn gây sức ép pha loãng giá cổ phiếu - tăng vốn để trả nợ không tạo ra giá trị mới cho cổ đông hiện hữu

  • 2020-06

    • Một số công ty bán lẻ Việt Nam phát hành ESOP trị giá 30-50% lợi nhuận năm - mức pha loãng rất đáng kể
    • Cổ đông không điều hành (minority shareholders) chịu thiệt khi không kiểm soát được quyết định phát hành
    • Tác động kép: pha loãng tỷ lệ sở hữu + nếu giá phát hành dưới thị giá thì chuyển giá trị từ cổ đông cũ sang người nhận ESOP

Backlinks