Repo 105

4 min read

Key takeaway

Repo 105 là kỹ thuật Lehman Brothers dùng để che giấu tình trạng thanh khoản tồi tệ: bán tài sản cuối quý rồi mua lại sau vài ngày, ghi như bán thật để giảm đòn bẩy trên báo cáo - thực chất là vay ngắn hạn được cải trang.

WHAT

Repo 105 là nghiệp vụ mua lại có kỳ hạn (repo) với tỷ lệ tài sản thế chấp/tiền vay = 105% (cao hơn mức thông thường 100-102%). Lehman khai thác kẽ hở: khi tỷ lệ này vượt 105%, chuẩn mực kế toán Anh (GAAP UK) cho phép ghi là bán thật, không phải vay. Nhờ đó Lehman chuyển hàng chục tỷ USD nợ ra khỏi bảng cuối mỗi quý báo cáo, rồi mua lại ngay đầu quý sau.

WHY/HOW

Cơ chế: cuối quý, Lehman bán các tài sản tài chính (thường là trái phiếu chính phủ và MBS) với cam kết mua lại sau 7-10 ngày. Vì tỷ lệ thế chấp >105%, giao dịch được ghi là bán - giảm tài sản và nợ đồng thời, làm tỷ lệ đòn bẩy (leverage ratio) trông thấp hơn. Mục đích: che giấu tình trạng thanh khoản rất xấu, tránh bị cơ quan quản lý và thị trường đánh giá đúng mức rủi ro. Cuối Q3/2008 (quý sụp đổ), giá trị Repo 105 của Lehman vượt 50 tỷ USD. Đây là lý do một số ý kiến cho rằng Lehman không được Chính phủ Mỹ cứu như Bear Stearns: các con số BCTC không phản ánh đúng mức độ khó khăn thực sự.

Notes

  • 2023-03

    • Cuối Q3/2008: giá trị Repo 105 của Lehman vượt 50 tỷ USD - che giấu mức đòn bẩy thực
    • Phát hiện sau phá sản (15/9/2008) qua báo cáo điều tra Valukas; gây tranh cãi về trách nhiệm kiểm toán Ernst & Young
    • Nghiệp vụ bán và tái thuê (sale-leaseback) tại VN là biến thể: bán tài sản rồi thuê lại, một số DN VAS ghi toàn bộ vào doanh thu thay vì trình bày như đi vay

  • 2022-04

    • Bảng cân đối kế toán Lehman trước Repo 105: tiền 7,5 tỷ USD, công cụ tài chính 350 tỷ, nợ 325 tỷ, tổng tài sản 800 tỷ - đòn bẩy 17 lần
    • Sau Repo 105 (bán 50 tỷ USD): công cụ tài chính giảm 300 tỷ, tiền tăng 57,5 tỷ, trả nợ về 275 tỷ - đòn bẩy giảm xuống 15 lần
    • Giao dịch thực hiện từ giữa 2007 (lúc thị trường nhà đất Mỹ bắt đầu xấu), thực hiện vào các quý cuối trước báo cáo, kỳ hạn 5-7 ngày
    • Phát hiện qua điều tra của Anton Valukas (công ty luật Jenner & Block) được Tòa án chỉ định sau phá sản; báo cáo 2.200 trang công bố 11/3/2010

  • 2020-07

    • Thủ thuật thứ 6 trong 10 kỹ thuật gian lận BCTC (video CSCM); tên gọi xuất phát từ yêu cầu tài sản thế chấp >= 105% giá trị khoản vay
    • Lehman Brothers phá sản 15/9/2008 (1:45 sáng), dùng Repo 105 chuyển ~50 tỷ USD ra khỏi bảng cân đối mỗi quý báo cáo
    • Sale-Leaseback là kỹ thuật tương tự, phổ biến trong doanh nghiệp bán lẻ/siêu thị có nhiều tài sản thuê

Backlinks