Key takeaway

Risk-on là trạng thái nhà đầu tư săn đuổi tài sản rủi ro cao (cổ phiếu, crypto, EM); risk-off là trạng thái co về tài sản an toàn (USD, vàng, TPCP Mỹ) - nhận biết chế độ nào đang vận hành giúp định hướng phân bổ tài sản đúng pha.

WHAT

Risk-on/risk-off (RORO) là khung mô tả tâm lý thị trường tài chính toàn cầu:

  • Risk-on: nhà đầu tư chấp nhận rủi ro cao hơn, dòng tiền chảy vào cổ phiếu, tiền điện tử, EM, hàng hóa công nghiệp; USD thường yếu đi.
  • Risk-off: nhà đầu tư rút về an toàn, dòng tiền chảy vào TPCP Mỹ, vàng, USD, JPY; tài sản rủi ro cao bán tháo.
  • Các tín hiệu nhận diện risk-on: DXY giảm, VIX thấp, crypto và EM tăng mạnh, lãi suất thực dương ổn định.
  • Các tín hiệu risk-off: DXY tăng, VIX vọt, vàng tăng, EM bán tháo, lợi suất TPCP Mỹ ngắn hạn giảm.

WHY/HOW

Chế độ RORO hình thành từ sự thay đổi kỳ vọng về tăng trưởng và rủi ro hệ thống:

  • Tin tức tích cực (kết quả kinh tế tốt, chính sách hỗ trợ, giải quyết xung đột) kích hoạt risk-on.
  • Cú sốc bất ngờ (suy thoái, khủng hoảng tín dụng, leo thang địa chính trị) kích hoạt risk-off.
  • Sự kiện bầu cử lớn (như Mỹ) có thể kích hoạt risk-on hoặc risk-off tùy kỳ vọng chính sách của ứng viên thắng cử.
  • Với thị trường mới nổi như Việt Nam: risk-off toàn cầu thường kéo theo dòng vốn ngoại rút, áp lực tỷ giá và VN-Index giảm dù nội tại không thay đổi.

Notes

  • 2024-11

    • Ẩn dụ công tắc đèn: bật (risk-on) = tấn công, dòng tiền sang tài sản rủi ro cao (Bitcoin, cổ phiếu); tắt (risk-off) = phòng thủ, dòng tiền sang tiền gửi và trái phiếu chính phủ.
    • Khi chi phí vốn cao, nên giảm trạng thái rủi ro; khi chi phí vốn thấp, tài sản biến động cao thường tăng giá - liên thông trực tiếp giữa lãi suất và chế độ risk-on/off.
    • FOMO làm tăng xu hướng risk-on trong tâm lý nhà đầu tư.
    • Ba yếu tố ảnh hưởng cảm nhận rủi ro: tâm lý thị trường, mức chấp nhận rủi ro cá nhân, tình hình kinh tế vĩ mô và sự kiện bất ngờ.
    • Trump được projected thắng cử tổng thống Mỹ ngày 06/11/2024, tài sản rủi ro được kích hoạt ngay: S&P 500 +1,23%, Nasdaq +1,43%, Bitcoin tăng mạnh, BĐS khu công nghiệp VN tăng trần.
    • DXY tăng lên 105 phản ánh kỳ vọng USD mạnh lâu dài (risk-on với cổ phiếu Mỹ nhưng tạo risk-off với EM).
    • Dữ liệu chi tiết tuần sau (13/11): Bitcoin tăng 28,8% từ 90.000, vàng giảm 6,6% từ đỉnh, Dow Jones đạt 44.000, S&P500 vượt 6.000
    • Lợi suất trái phiếu Mỹ kỳ hạn 10 năm lên 4,4% - xác nhận Risk-on kết hợp với đồng đô mạnh
    • Hội đồng vàng thế giới chính thức xác nhận thuật ngữ Risk-on trong báo cáo tháng 11/2024
  • 2024-04

    • Tháng 4/2024: “công tắc” lãi suất chưa bật - Fed chưa hạ lãi suất, tỷ giá VND vẫn cao Risk-off duy trì, tài sản rủi ro (cổ phiếu VN) thiếu động lực
    • Thị trường đã lao vào tài sản rủi ro từ cuối 2023 dựa trên kỳ vọng Fed hạ sớm; khi kỳ vọng bị dời, điều chỉnh xảy ra Q1/2024
  • 2024-03

    • Đầu 2024: Việt Nam Risk-on (cổ phiếu VN-Index tăng mạnh), thế giới Risk-off phần địa chính trị (vàng tăng lên ~81 triệu/lượng SJC)
    • Lãi suất Fed 5,25-5,5% (cao nhất 20 năm) trong Q1/2024 - môi trường Risk-off kéo dài
    • Bitcoin tăng mạnh giai đoạn này nhờ kỳ vọng ETF và halving, không phải do Fed hạ lãi suất - ngoại lệ của chu kỳ Risk-on/Risk-off thông thường
    • Thị trường kỳ vọng Fed hạ lãi suất tháng 6/2024 (từ 6 lần xuống còn ~3 lần)