Key takeaway
Thiên kiến quá tự tin khiến nhà đầu tư đánh giá năng lực, kiến thức, và khả năng dự đoán của mình cao hơn thực tế, dẫn đến giao dịch quá mức và thua lỗ.
WHAT
Thiên kiến quá tự tin (overconfidence bias) là xu hướng nhận thức khiến người ta tin rằng kỹ năng, kiến thức, hoặc khả năng phán đoán của mình vượt trội so với thực tế. Trong đầu tư, nó biểu hiện qua 3 dạng: (1) Overestimation - đánh giá năng lực bản thân cao hơn thực tế; (2) Overplacement - tin mình giỏi hơn những người khác trong cùng nhóm; (3) Overprecision - tin mình có kiến thức sâu sắc và chắc chắn hơn thực tế về một lĩnh vực.
WHY/HOW
Overconfidence hình thành từ chuỗi thành công trước đó, thiếu phản hồi khách quan, và xu hướng tâm lý tự bảo vệ cái tôi. Trong đầu tư, nó dẫn đến: giao dịch quá mức (do tin mình đọc thị trường tốt hơn người khác), thiếu đa dạng hóa (do tin danh mục tập trung sẽ vượt trội), và chấp nhận rủi ro không đúng mức (do đánh giá thấp biến động). Theo thống kê, chỉ 50% dân số có kỹ năng trên mức trung bình - nếu mọi người đều nghĩ mình ở top 50% thì về mặt toán học là không thể.
Related
Notes
-
2023-01
- Video dẫn chứng khảo sát nhà đầu tư Anh: kỳ vọng lợi nhuận cao hơn thị trường (overestimation) và đánh giá biến động danh mục thấp hơn thực tế (overprecision)
- Ví dụ điển hình: chuyên gia du lịch tự tin năm 2019 thuận lợi nhất, không lường được Covid-19 (thiên nga đen)
-
2020-06
- Anh chàng truyền thông tuyên bố Warren Buffett “lỗi thời”, bản thân kiếm tiền dễ từ chứng khoán - điển hình overconfidence trong bull market
- Doanh nghiệp niêm yết 2017 đưa “chơi chứng khoán” vào chiến lược kiềng 3 chân, sau đó thừa nhận không có kinh nghiệm khi thị trường khó
- “Vịt cũng bay như đại bàng khi có gió to” - F0 nhầm gió thị trường bull là cánh của mình