fin·notes← fin·eco

LỢI SUẤT TRÁI PHIẾU CHÍNH PHỦ TOÀN CẦU TĂNG CAO: KỶ NGUYÊN VỐN ĐẮT ĐỎ? | Góc nhìn TCKD

6 min read

Tóm tắt

Video đưa góc nhìn toàn cầu về việc lợi suất trái phiếu chính phủ đồng loạt lập đỉnh nhiều năm ở Mỹ, Đức, Nhật, Anh và cả Việt Nam. Bốn nguyên nhân được xác định: thâm hụt ngân sách quốc gia tăng, nợ công phình to (Mỹ vượt 40.000 tỷ đô), cạnh tranh vốn dài hạn giữa chính phủ và khu vực tư nhân (đặc biệt CAPEX AI/bán dẫn), và kỳ vọng lạm phát quay lại do căng thẳng địa chính trị. Video giải thích cơ chế Fed FIMA repo facility giúp ngân hàng trung ương nước ngoài không phải bán tháo trái phiếu Mỹ, lý do ngân hàng vẫn mua trái phiếu chính phủ lợi suất thấp (thanh khoản, chênh lệch lãi suất, capital gain), và tác động ngược về Việt Nam: lợi suất TPCP 10 năm gần chạm đỉnh 2022, khối ngoại tiếp tục rút vốn, đồng thời ghi nhận giá vàng trong nước lần đầu thấp hơn giá thế giới.

Outline / Ý chính

Bức tranh lợi suất trái phiếu chính phủ toàn cầu:

  1. Mỹ: lợi suất 30 năm đạt đỉnh 5,34%, cao nhất kể từ 2007 (trước khủng hoảng tài chính 2008)
  2. Đức (Bund): lợi suất kỳ hạn từ 5 năm trở lên lập đỉnh, tăng từ quanh 0% lên hơn 3%
  3. Nhật Bản: lợi suất 10 năm xấp xỉ 2,9%, kỳ hạn 20 năm vượt 3,5% - làm carry trade đồng yên khó khăn hơn
  4. Anh: lợi suất trái phiếu kỳ hạn siêu dài (gilt trên 50 năm) tăng mạnh so với 1 tháng và 1 năm trước

Bốn yếu tố đẩy lợi suất trái phiếu chính phủ toàn cầu tăng (theo IMF 2026 và phân tích chương trình):

  1. Thâm hụt ngân sách quốc gia tăng: toàn cầu dự báo từ -5% lên -5,2% GDP năm 2026; Mỹ từ -6,8% lên -7,5%; Eurozone từ -3% lên -3,3%; Nhật từ -1,1% lên -2%; châu Á từ -7,1% lên -7,4%; Việt Nam từ -2,2% lên -2,8%
  2. Nợ công tích lũy: tỷ lệ nợ/GDP 2022-2026 tăng ở hầu hết nền kinh tế lớn (Mỹ từ 119,1% lên 125,8%); nợ công Mỹ vượt 40.000 tỷ đô, nhân đôi mỗi 10 năm (2006: 9.000 tỷ, 2016: 19.000 tỷ, 2026: 40.000 tỷ)
  3. Cạnh tranh vốn dài hạn giữa chính phủ và khu vực tư nhân, đặc biệt các tập đoàn công nghệ đầu tư CAPEX AI: nợ liên quan AI từ 12,5 tỷ đô (2025) lên 220 tỷ đô (2026); chi tiêu AI toàn cầu 2026 hơn 730 tỷ đô; Trung Quốc cũng dịch chuyển dòng vốn trái phiếu doanh nghiệp sang bán dẫn/công nghệ
  4. Kỳ vọng lạm phát quay lại do xung đột Mỹ-Israel-Iran (28/6); lạm phát hiện tại: Mỹ 3,4%, Anh 2,9%, Đức 2,8%

Cơ chế phòng vệ của Mỹ trước rủi ro chủ nợ nước ngoài bán tháo trái phiếu:

  1. Nhật Bản bán trái phiếu chính phủ Mỹ để can thiệp tỷ giá đồng yên - đẩy lợi suất Mỹ tăng thêm, bất lợi cho chính Mỹ
  2. Cơ chế FIMA repo facility: Fed cho ngân hàng trung ương nước ngoài repo trái phiếu chính phủ lấy đô la thay vì bán ra thị trường, nhưng quy mô chỉ ~2 tỷ đô/phiên (~0,012% quy mô thị trường kho bạc) nên không đủ giảm áp lực lợi suất
  3. Trung Quốc là chủ nợ lớn, có xu hướng chuyển đô thu được từ bán trái phiếu Mỹ sang mua vàng

Ba lý do ngân hàng vẫn mua trái phiếu chính phủ dù lợi suất thấp:

  1. Thanh khoản: hưởng lợi tức trong khi dùng vốn ngắn hạn huy động rẻ hơn để đầu tư dài hạn (carry chênh lệch lãi suất)
  2. Có thể đem trái phiếu repo tại thị trường mở (OMO) của ngân hàng trung ương để lấy tiền mặt khi thiếu thanh khoản
  3. Capital gain: khi lợi suất giảm, giá trái phiếu tăng (ví dụ mua ở lợi suất 5,4% mà lợi suất giảm còn 5% thì giá trái phiếu có thể tăng gần 10%)

Tác động về định giá tài sản và phân bổ danh mục:

  1. Lợi suất trái phiếu chính phủ 10 năm là lãi suất phi rủi ro (risk-free rate) dùng làm lãi suất chiết khấu trong định giá; lợi suất tăng làm giảm giá trị hợp lý tài sản rủi ro (cổ phiếu, bất động sản)
  2. Khi lợi suất tăng, nên dịch chuyển danh mục sang tài sản phòng thủ (tiền gửi, trái phiếu ngắn hạn, vàng) thay vì tài sản rủi ro cao (bất động sản, cổ phiếu) - nguyên tắc risk-off

Việt Nam:

  1. Lợi suất TPCP 10 năm hiện quanh 4,5%, cách đỉnh tháng 9-10/2022 (hơn 5%) khoảng 0,6-0,7 điểm phần trăm; khác 2022 (tăng nhanh rồi giảm nhanh), chu kỳ hiện tại tăng từ từ, phản ánh vấn đề thanh khoản dai dẳng cả toàn cầu lẫn trong nước
  2. Khối ngoại bán ròng hơn 80.000 tỷ đồng (hơn 3 tỷ đô) từ đầu năm 2026, một phần do lợi suất/lãi suất tại thị trường phát triển hấp dẫn hơn
  3. Giá vàng Việt Nam hiện thấp hơn giá thế giới khoảng 1 triệu đồng/lượng - đảo ngược so với giai đoạn trước khi vàng trong nước cao hơn thế giới tới 15 triệu đồng/lượng

Khái niệm trích xuất

Backlinks