Lạm phát cầu kéo và chi phí đẩy

4 min read

Key takeaway

Lạm phát đến từ hai phía: cầu kéo (cầu tiêu dùng tăng đẩy giá) và chi phí đẩy (chi phí đầu vào như xăng dầu, tỷ giá, giá điện tăng). Xác định đúng nguồn gốc quyết định cách phản ứng chính sách.

WHAT

Khung phân loại lạm phát theo nguyên nhân. Cầu kéo: tiêu dùng và tổng cầu tăng nhanh hơn cung làm giá lên; cụ thể hơn là tăng trưởng tín dụng/cung tiền quá nóng đẩy tổng cầu vượt cung. Chi phí đẩy: giá nguyên liệu đầu vào (xăng dầu, tỷ giá, giá điện, PPI nông nghiệp/công nghiệp/dịch vụ) tăng đẩy giá thành sản phẩm; cụ thể là đứt gãy chuỗi cung ứng, giá nguyên liệu/năng lượng tăng. Cùng biểu hiện là CPI tăng nhưng chính sách xử lý khác nhau.

WHY/HOW

Phân biệt nguồn giúp đọc đúng rủi ro lạm phát. Khi tăng trưởng và sức mua yếu (bán lẻ chỉ +7,8%, CPI dịch vụ lưu trú ăn uống đi ngang/giảm), áp lực cầu kéo thấp - nên lạm phát sắp tới chủ yếu là chi phí đẩy từ giá dầu. Chi phí đẩy khó xử lý bằng siết cầu, thường cần can thiệp giá (giảm thuế xăng) hoặc chờ giá đầu vào hạ nhiệt.

Notes

  • 2026-03

    • Video 6/3/2026: tác giả khẳng định cầu kéo yếu (tăng trưởng chưa mạnh, tiêu dùng Tết không bùng nổ) nên rủi ro lạm phát 2026 chủ yếu từ chi phí đẩy giá dầu; nhóm chi phí đẩy rõ ở tỷ giá và PPI nông nghiệp/thủy sản/công nghiệp/dịch vụ đều tăng.

  • 2022-11

    • So sánh điển hình: lạm phát 2008 do tín dụng BĐS Mỹ sụp đổ (cầu kéo); lạm phát 2022 do đứt gãy chuỗi cung ứng hậu Covid + xung đột địa chính trị (chi phí đẩy)
    • Việt Nam lạm phát 4-6% năm 2022, thấp nhờ tự chủ sản xuất lương thực + chính sách tiền tệ thận trọng tránh cung tiền quá nóng
    • Giá hàng hóa đã giảm 10-20% sau cú sốc đầu năm 2022, chuỗi cung ứng dần bình thường hóa
    • Lạm phát VN 2008 chạm 9,19% - cao nhất 12 năm, do cả tín dụng lẫn thiên tai/dịch bệnh đẩy giá lương thực

  • 2022-04

    • Lạm phát Mỹ tháng 3/2022: 8,5% - cao nhất kể từ 1972; đủ cả 3 nguyên nhân: in tiền COVID + phục hồi nhu cầu + chiến tranh Nga-Ukraine
    • Nga đứng thứ 3 thế giới về sản xuất dầu; Ukraine đứng thứ 5 về lúa mì, ngô - chiến tranh cắt đứt nguồn cung chi phí đẩy
    • Chi phí đẩy: chuỗi cung ứng đứt gãy hậu COVID + địa chính trị; lạm phát chi phí đẩy ít phản ứng với tăng lãi suất

  • 2021-08

    • CPI bình quân 7 tháng 2021 = 1,64% so cùng kỳ - thấp; lạm phát cơ bản 7 tháng = 0,89% - rất thấp; nhưng CPI là lagging indicator, chưa phản ánh hết đứt gãy cung cuối tháng 7
    • Hàng lương thực-thực phẩm chiếm >30% rổ CPI - đứt gãy lưu thông tại các địa phương giãn cách đẩy giá cục bộ, áp lực chi phí đẩy loại đứt gãy cung
    • Lạm phát do đứt gãy cung không giảm được bằng thắt chặt tiền tệ - đây là logic dẫn đến nguy cơ đình lạm 2021

Backlinks