Tín phiếu NHNN

12 min read

Key takeaway

Tín phiếu NHNN là công cụ hút tiền ngắn hạn: khi tỷ giá căng thẳng, NHNN phát hành tín phiếu để thu bớt VND lưu thông, đẩy lãi suất ngắn hạn lên và gián tiếp bảo vệ tỷ giá - nhưng đồng thời thu hẹp thanh khoản thị trường cổ phiếu.

WHAT

Tín phiếu NHNN (treasury bills) là công cụ thị trường mở: NHNN bán tín phiếu cho các ngân hàng thương mại để hút tiền VND về, sau đó mua lại sau kỳ hạn ngắn (7-28 ngày). Đây là nghiệp vụ thị trường mở (OMO) chiều hút tiền - ngược chiều với tái cấp vốn (bơm tiền). Khi NHNN hút mạnh, lượng cung trái phiếu đồng VND tăng (ADB ghi nhận tăng 3,9% so với Q2/2023 trong đợt hút 2023), đẩy lợi suất trái phiếu chính phủ tất cả kỳ hạn tăng.

WHY/HOW

Khi tỷ giá USD/VND leo cao, tiền VND lưu thông nhiều tạo áp lực mua USD. NHNN phát hành tín phiếu để hút bớt VND về, giảm lượng tiền lưu thông, qua đó đẩy lãi suất ngắn hạn lên - giúp giữ VND hấp dẫn hơn và hạn chế đà tăng của tỷ giá. Hiệu ứng phụ: lãi suất ngắn hạn trên thị trường liên ngân hàng tăng, chi phí vay margin tăng, dòng tiền vào thị trường chứng khoán bị thu hẹp.

Notes

  • 2025-01

    • Đầu 2025 tỷ giá USD/VND tiến sát và có nguy cơ vượt đỉnh 25.500 đồng của 2024 - NHNN buộc phát hành tín phiếu hút tiền.
    • Cơ chế: phát hành tín phiếu → hút VND → tăng lãi suất ngắn hạn → giảm áp lực mua USD → bảo vệ tỷ giá.
    • Tác động chứng khoán: thanh khoản co hẹp, thị trường khó tăng dù tin tốt vĩ mô.

  • 2024-10

    • NHNN tái kích hoạt phát hành tín phiếu sau ~2 tháng tạm ngưng, lũy kế hút ~53.000-54.000 tỷ VND
    • Đợt hút mạnh nhất lịch sử: tháng 10/2023 là 235.000 tỷ; tháng 3-4/2024 là 175.000 tỷ - đều tác động mạnh đến TTCK
    • Ngưỡng đáng lo: trên 100.000 tỷ thì cần cẩn trọng; dưới ngưỡng này ảnh hưởng ít
    • Ngày 21/10/2024 NHNN kích hoạt đấu thầu tín phiếu, kết quả công bố lúc 16:00 tại sbv.gov.vn
    • Tháng 3-4/2024: quy mô hút khoảng 175.000 tỷ, VN-Index giảm gần 9%
    • Tháng 9-10/2023 (mạnh nhất): quy mô hút 235.000 tỷ, VN-Index giảm về 1.020 điểm
    • Yếu tố tâm lý khuếch đại: dù quy mô 10/2024 nhỏ hơn 2023, thị trường vẫn phản ứng mạnh vì ký ức đợt hút trước

  • 2024-05

    • NHNN phát hành 650 tỷ tín phiếu kỳ hạn 28 ngày ngày 22/5/2024; lãi suất trúng thầu tăng từ 3,9% lên 4%/năm.
    • Song hành cùng tăng lãi suất OMO (từ 4,25% lên 4,5%) nhằm kiểm soát tỷ giá USD/VND đang ở mức cao.

  • 2024-04

    • NHNN liên tục phát hành tín phiếu trong giai đoạn này để kiềm chế tỷ giá; lượng tín phiếu lưu hành tăng kéo lãi suất qua đêm liên ngân hàng tăng trở lại sau khi đã rất thấp
    • Q2/2024: NHNN hút ròng hơn 170 nghìn tỷ tín phiếu trong hơn 2 tuần (đến đầu tháng 4); lãi suất qua đêm mới tăng lên ~2,5% sau thời gian dài ở 1,2-1,4%
    • Nhiều nhà đầu tư ban đầu cho rằng đợt hút tín phiếu sẽ chỉ 10 ngày; thực tế kéo dài hơn do áp lực tỷ giá từ DXY=105 chưa hạ nhiệt
    • Tháng 4/2024 NHNN hút tiền qua tín phiếu khoảng 100-150.000 tỷ, kỳ vọng lên 200.000 tỷ (đỉnh 2023 là 250.000 tỷ)
    • Lãi suất trúng thầu tín phiếu tăng từ mức 1,2-1,3% lên khoảng 2,4% - hỗ trợ tỷ giá
    • Thị trường chưa thấy tác động rõ nét vì chưa đạt quy mô đỉnh của đợt trước (9-10/2023)

  • 2024-03

    • NHNN phát hành 15.000 tỷ tín phiếu 28 ngày, lãi suất trúng thầu 1,4%/năm - thấp hơn nhiều lãi suất liên ngân hàng 1 tháng (2,13%), phản ánh thanh khoản hệ thống rất dư thừa
    • Đấu thầu tín phiếu 11/03/2024 lúc 14:00-15:00 - phản ứng trước đô la chợ đen tiệm cận 26.000 VND, vượt khung giá trần thị trường 2
    • VN-Index đảo chiều ngay từ +5-6 điểm xuống -12 điểm sau thông tin phát hành tín phiếu 11/03 - hiệu ứng tâm lý lớn dù quy mô hút còn nhỏ
    • NHNN hút tín phiếu 28 ngày (từ 13/3/2024) để ổn định tỷ giá tự do trước áp lực CPI Mỹ cao và cuộc họp FOMC; mục tiêu: thu hẹp chênh lệch tỷ giá tự do (~25.700) và tỷ giá ngân hàng thương mại
    • Khi tỷ giá tự do giảm 100 điểm (25.700 → 25.600) → thị trường hưng phấn → VNINDEX +25 điểm
    • Bài học 2023: đợt hút tín phiếu kéo dài hơn dự kiến, gây margin call và VN-Index giảm mạnh về 1020 điểm từ 1250 điểm
    • NHNN liên tục hút tín phiếu hơn 10 ngày liên tiếp (tháng 3/2024) nhưng lãi suất liên ngân hàng vẫn dưới 0,5% do tín dụng tăng trưởng âm → thừa tiền cấu trúc
    • Tác dụng hạn chế: tín dụng âm → tiền hút xong lại quay về hệ thống
    • NHNN hút tín phiếu trong tháng 3/2024 để kiểm soát tỷ giá (USD/VND tăng ~1,6% từ đầu năm)
    • Quy mô hút nhỏ hơn và không giống đợt hút tháng 9-10/2023 - tác động thị trường hạn chế
    • Thị trường vẫn tăng trong tuần dù NHNN tiếp tục hút tín phiếu
    • NHNN chưa cần bán USD dự trữ ngoại hối vì dự trữ chỉ ở mức ~3 tháng nhập khẩu (gần ngưỡng tối thiểu an toàn)
    • Sau Tết Giáp Thìn 2024, NHNN hút tín phiếu để đối phó tỷ giá chợ đen chênh 700-800 đồng
    • Tiền đáo hạn tín phiếu quay lại hệ thống ngân hàng nhưng không chắc chảy vào chứng khoán
    • Thị trường đã có kinh nghiệm từ tháng 9/2023 nên phản ứng bình tĩnh hơn với đợt hút mới
    • NHNN tiếp tục phát hành tín phiếu ngày 18/03/2024 để hút tiền - ước khoảng 15.000 tỷ/ngày
    • Lãi suất liên ngân hàng giảm từ 1,47% (tuần trước) về 1,2% - chứng tỏ cần hút thêm để nâng sàn
    • Tỷ giá ngân hàng thương mại tăng ~1,5% từ đầu năm 2024 - sức ép tỷ giá thực

  • 2023-11

    • NHNN hút tiền mạnh qua tín phiếu để bình ổn tỷ giá VND/USD
    • Lợi suất TPCP tất cả kỳ hạn tăng liên tục từ tháng 9 đến tháng 11/2023
    • VN-Index suy giảm trong giai đoạn lợi suất TPCP tăng - tương quan âm rõ nét
    • ADB ghi nhận cung TP đồng VND tăng 3,9% so với Q2 do tín phiếu hút ròng

  • 2023-10

    • NHNN phát hành tín phiếu hút ròng 120.700 tỷ đồng qua 10 phiên từ 21/9/2023 nhằm kiểm soát thanh khoản và ổn định tỷ giá; lãi suất liên ngân hàng tăng nhẹ nhưng đà tăng tỷ giá chững lại.
    • Đợt hút tín phiếu tháng 9-10/2023: quy mô khoảng 235.000 tỷ (mức kỷ lục) để kiểm soát tỷ giá USD/VND
    • Thị trường hay nhầm: hút tín phiếu KHÔNG phải thay đổi chính sách tiền tệ - tín phiếu chỉ điều tiết thanh khoản cục bộ trong ‘ao’ liên ngân hàng, không ảnh hưởng toàn bộ ‘cánh đồng’ nền kinh tế
    • Cơ chế: hút VND qua tín phiếu → tăng lãi suất VND → giảm hấp dẫn giữ USD → bảo vệ tỷ giá; khi dừng hút, thanh khoản phục hồi ngay
    • VN-Index giảm mạnh từ 1.250 xuống 1.020 điểm trong đợt hút tín phiếu tháng 9-10/2023

  • 2023-09

    • NHNN quay lại phát hành tín phiếu trên kênh thị trường mở sau hơn 6 tháng tạm ngưng; sau 6 phiên hút tổng cộng gần 90.000 tỷ đồng, kỳ hạn 28 ngày, lãi suất trúng thầu 0,49-0,69%.
    • Mục đích: hút bớt thanh khoản hệ thống để giải áp lực đầu cơ tỷ giá ngắn hạn, không phải dấu hiệu đảo chiều chính sách tiền tệ.
    • Bối cảnh: lãi suất liên ngân hàng VND chỉ ~0,7-2% trong khi lãi suất USD ~5% tạo carry trade VND-USD, gây áp lực tỷ giá.
    • Tại 27/9/2023: khối lượng tín phiếu lưu hành khoảng 50.000 tỷ - thấp hơn đỉnh 200.000 tỷ tháng 3/2023; đỉnh 235.000 tỷ sẽ đạt vào tháng 10/2023.
    • Phân biệt: tín phiếu NHNN (Thông tư 16/2019, điều tiết thanh khoản) vs tín phiếu kho bạc (Bộ Tài chính, huy động vốn ngân sách) - hai loại giấy tờ có giá hoàn toàn khác nhau.
    • Hút tín phiếu KHÔNG thay đổi lãi suất điều hành (tái cấp vốn, tái chiết khấu, trần tiền gửi) - chỉ điều tiết thanh khoản cục bộ.

  • 2023-05

    • Từ 15/2/2023 NHNN phát hành tín phiếu liên tục để hút thanh khoản dư thừa khi lãi suất liên ngân hàng giảm sâu
    • Đỉnh lưu hành đạt ~110.700 tỷ đồng tín phiếu 91 ngày; bắt đầu đáo hạn từ tuần 15/5, kéo dài đến tháng 6
    • Ngày 19/5/2023: lô 10.000 tỷ đáo hạn, tổng bơm trả 3 phiên gần nhất lên 20.000 tỷ đồng
    • Khi tín phiếu đáo hạn, tiền tự động bơm trả về hệ thống, hỗ trợ thanh khoản và kéo giảm lãi suất cho vay

  • 2023-03

    • Hút tín phiếu: khi liên ngân hàng dư thanh khoản, NHTM mua tín phiếu NHNN kỳ hạn 7-14 ngày lãi suất ~1,7-2%/năm; hết kỳ NHNN mua lại, NHTM nhận tiền về
    • Cuối 2022: dù lãi suất liên ngân hàng rất cao, NHNN vẫn phải hút tín phiếu vì SCB sắp vỡ nợ khiến các NHTM không dám cho nhau vay; NHNN đóng vai trò trung gian - hút tiền vào rồi bơm OMO lại
    • Đỉnh hút tín phiếu cao nhất thời Covid-19 khi lãi suất thấp, thanh khoản dồi dào
    • Ví dụ 21/6/2018: NHNN hút ~20.000 tỷ qua tín phiếu kỳ hạn 28 và 91 ngày
    • Lãi suất tín phiếu = lãi suất sàn trong band điều hành của NHNN
    • Dữ liệu bơm/hút công khai trên sbv.gov.vn (kết quả đấu thầu từng phiên)

  • 2023-02

    • NHNN bắt đầu phát hành tín phiếu từ 15/2/2023 khi lãi suất overnight VND giảm xuống dưới 4% - thấp hơn lãi suất USD ~5,5%, kích hoạt carry trade VND-USD
    • Kỳ hạn phát hành: 91 ngày; đỉnh lưu hành đạt ~110.700 tỷ đồng; bắt đầu đáo hạn từ tháng 5/2023
    • Mục tiêu: đẩy lãi suất VND lên trên mức làm carry trade có lợi, triệt tiêu động lực vay VND mua USD

  • 2022-10

    • NHNN hút ròng 122.800 tỷ đồng trong tuần 17-21/10/2022 qua 4 phiên phát hành tín phiếu 7 ngày (126.200 tỷ hút, ~1.600 tỷ bơm), mức cao kỷ lục nhiều năm
    • Mục tiêu: hạn chế đà giảm lãi suất VND liên ngân hàng vốn đang ở 4,04%/đêm

  • 2022-08

    • 8 tháng đầu 2022: NHNN liên tục hút tín phiếu khi lãi suất liên ngân hàng VND xuống gần 0% trong khi Fed tăng lãi suất USD lên >2% - chênh lệch quá lớn tạo áp lực tỷ giá
    • Lãi suất tín phiếu NHNN ~1,7% đóng vai trò sàn hành lang lãi suất liên ngân hàng

Backlinks