Tổng cung và tổng cầu

5 min read

Key takeaway

Chính sách tài khóa và tiền tệ chỉ tác động phía cầu (ngắn hạn); tăng trưởng dài hạn đòi hỏi mở rộng tổng cung tức năng lực sản xuất của nền kinh tế.

WHAT

Tổng cầu là tổng nhu cầu chi tiêu của hộ gia đình, doanh nghiệp và chính phủ. Tổng cung là tổng khả năng sản xuất hàng hóa và dịch vụ của nền kinh tế. Hai vế quyết định sản lượng và mức giá chung.

WHY/HOW

Hạ lãi suất, tăng tín dụng hay tăng chi tiêu công đều là biện pháp kích cầu - chỉ tác động một nửa bức tranh và mang tính ngắn hạn. Để tăng trưởng cao bền vững, nền kinh tế phải nâng tổng cung bằng cách cải thiện năng suất, công nghệ, hạ tầng. Nếu chỉ kích cầu mà cung không theo kịp sẽ dẫn tới lạm phát và tăng giá tài sản thay vì tăng trưởng thực chất.

Notes

  • 2026-03

    • Diễn giả nhấn mạnh nhiều người nhầm tưởng chính sách tài khóa/tiền tệ là ‘vĩ mô dài hạn’, nhưng bản chất chúng chỉ là biện pháp phía cầu.
    • Giải pháp dài hạn phải đi về phía cung, đưa nền kinh tế lên tầm mới về khả năng sản xuất.

  • 2024-04

    • Q1/2024 Việt Nam: tổng cầu chưa cải thiện rõ - việc làm yếu, thu nhập dân cư chưa tăng, bán lẻ hàng hóa dịch vụ tiếp tục giảm
    • FDI và xuất nhập khẩu là điểm sáng duy nhất trong khi tiêu dùng nội địa yếu
    • Lạm phát có xu hướng tăng do giá hàng hóa đi lên và áp lực quốc tế - gây khó cho kịch bản tăng trưởng

  • 2023-12

    • Mỹ 2021-2022: AD tăng mạnh (tiền kích thích COVID) + AS thu hẹp (giá dầu, chuỗi cung ứng gián đoạn) ⇒ lạm phát đỉnh điểm buộc Fed tăng lãi suất mạnh
    • Mỹ 2023: Fed kéo AD về phía toàn dụng, chưa vượt ngưỡng suy thoái - bằng chứng là việc làm vẫn tăng

  • 2023-09

    • Thương mại toàn cầu tháng 7/2023 giảm 3,2% so với cùng kỳ - mức giảm mạnh nhất từ tháng 8/2020 (đầu Covid).
    • Sụt giảm xuất khẩu diễn ra trên diện rộng với phần lớn các quốc gia và vùng lãnh thổ.
    • Các chỉ số niềm tin cho thấy thương mại toàn cầu sẽ còn yếu trong những tháng tới - tổng cầu bên ngoài chưa phục hồi, áp lực lên tăng trưởng GDP Việt Nam.

  • 2023-08

    • Công thức tổng cầu: Y^ad = C (tiêu dùng hộ gia đình) + I (đầu tư doanh nghiệp) + G (chi tiêu chính phủ, không gồm trợ cấp) + NX (xuất khẩu ròng)
    • Tổng cầu dịch phải khi: thu nhập tăng, lãi suất giảm, chính phủ tăng chi/giảm thuế, tỷ giá tăng (hàng xuất rẻ hơn), NHTW tăng cung tiền
    • Tổng cung dịch phải khi: giá đầu vào giảm, tiền lương danh nghĩa giảm, năng suất lao động tăng
    • AS khó thay đổi trong ngắn hạn (1-2 năm) nên chính sách tài khóa/tiền tệ chủ yếu tác động AD
    • Mục tiêu kép của chính phủ: tăng trưởng GDP dài hạn + ổn định ngắn hạn (GDP mục tiêu + lạm phát mục tiêu)
    • Ví dụ 2008 (sốc cầu âm): GDP giảm + giá giảm - chẩn đoán: sốc cầu. Chính sách cần thiết: kích cầu (mở rộng tài khóa + nới lỏng tiền tệ).
    • LRAS (đường cung dài hạn): thẳng đứng - với mọi mức giá, sản lượng bị giới hạn bởi năng lực thực (nhân công, công nghệ, hạ tầng).
    • Covid 2020: sốc cầu âm (GDP giảm, giá giảm). Năm 2021: Mỹ bơm tiền chấp nhận lạm phát để kích thích GDP - lạm phát tăng theo cầu kéo.
    • 2022: chiến tranh Nga-Ukraine → giá dầu tăng → sốc cung (đường AS dịch trái) → GDP giảm đồng thời giá tăng → lạm phát lịch sử tại Mỹ.
    • Phản ứng 2022: chính sách tiền tệ cần thắt chặt để kiểm soát lạm phát (dù lạm phát có nguồn gốc phía cung).

  • 2023-03

    • 4 loại cú sốc AD-AS: cú sốc cầu tiêu cực (AD trái, giá giảm, sản lượng giảm - vd Covid-19); cú sốc cầu tích cực (AD phải, giá tăng, sản lượng tăng - vd gói kích thích chính phủ); cú sốc cung tiêu cực (AS trái, giá tăng, sản lượng giảm - vd đình lạm); cú sốc cung tích cực (AS phải, giá giảm, sản lượng tăng - vd OPEC tăng sản lượng dầu)
    • Chính sách tài khóa và tiền tệ chỉ tác động vào đường Cầu, không tác động vào đường Cung

  • Ứng dụng Việt Nam 2025 (ĐTDT 12-02): mục tiêu GDP 8%+ đạt bằng tín dụng 16% + tăng chi tiêu công - đẩy AD sang phải. Vì năng lực sản xuất (AS) chưa tăng kịp, mức giá buộc tăng - chấp nhận CPI nới từ 4-4,5% lên 4,5-5%. Phân biệt: lạm phát cầu kéo (AD dịch phải, GDP tăng) vs lạm phát chi phí đẩy (AS dịch trái, GDP giảm mà giá vẫn tăng).

  • Nếu cải cách bộ máy hành chính giúp AS dịch phải đồng thời, GDP có thể tăng mà không cần lạm phát cao - kịch bản trung dài hạn tốt nhất.

Backlinks