Xếp hạng tín nhiệm doanh nghiệp

4 min read

Key takeaway

Xếp hạng tín nhiệm doanh nghiệp là đánh giá khả năng trả nợ của tổ chức phát hành - nền tảng bắt buộc để nhà đầu tư cá nhân có thể tham gia thị trường trái phiếu doanh nghiệp một cách an toàn mà không cần đọc báo cáo tài chính.

WHAT

Xếp hạng tín nhiệm doanh nghiệp (corporate credit rating) là đánh giá độc lập của tổ chức xếp hạng về khả năng và ý chí trả nợ của doanh nghiệp phát hành trái phiếu. Thang điểm phổ biến: AAA (an toàn nhất) xuống D (vỡ nợ). Khác với kiểm toán tài chính (kiểm tra sổ sách), xếp hạng tín nhiệm tập trung vào một câu hỏi: doanh nghiệp có khả năng trả gốc/lãi đúng hạn không? Nhà đầu tư chỉ cần nhìn xếp hạng để biết mức độ rủi ro và lợi tức kỳ vọng tương ứng.

WHY/HOW

Không có xếp hạng tín nhiệm đáng tin cậy, nhà đầu tư cá nhân không thể đánh giá trái phiếu doanh nghiệp - dẫn đến phụ thuộc vào đại lý phân phối (ngân hàng, CTCK) có thể có lợi ích xung đột. Thị trường trái phiếu doanh nghiệp Việt Nam gặp khủng hoảng niềm tin (2022-2023) một phần vì thiếu cơ sở xếp hạng độc lập. Đối với trái phiếu phát hành đại chúng, xếp hạng tín nhiệm nên là điều kiện bắt buộc thay vì tài sản đảm bảo (vốn là đặc thù hiếm thấy trên thế giới).

Tính đến 2020, Việt Nam chưa có hệ thống xếp hạng tín nhiệm doanh nghiệp chính thức; khi đó một số đơn vị tư vấn tài chính cá nhân tự xây dựng bảng chấm điểm (scoring) thay thế dựa trên 3 yếu tố: (1) lợi nhuận/lãi suất kỳ vọng so với mức rủi ro, (2) hồ sơ phát hành (tính minh bạch, mục đích sử dụng vốn), (3) theo dõi định kỳ hàng quý các chỉ số tài chính và phi tài chính để cảnh báo sớm rủi ro.

Notes

  • 2024-05

    • Việt Nam yêu cầu trái phiếu doanh nghiệp phải có tài sản đảm bảo - TS. Lê Xuân Nghĩa nhận định đây là ‘hy hữu của thế giới’; thông lệ quốc tế dùng xếp hạng tín nhiệm
    • Thị trường trái phiếu doanh nghiệp Việt Nam mục tiêu đạt 65% GDP nhưng tụt giảm sau scandal 2022-2023
    • Hiện tồn tại nghịch lý: trái phiếu phát hành riêng lẻ có sàn giao dịch, trái phiếu phát hành đại chúng lại không có sàn

  • 2023-10

    • Moody’s hạ xếp hạng Country Garden từ B1 xuống Caa1 (rủi ro tín dụng rất cao - mức C báo hiệu khả năng trả nợ cực kỳ yếu)
    • Fitch hạ từ BBB- (đầu tư được - investment grade) xuống BB+ (đầu cơ - speculative grade)
    • Cả hai hãng đều đưa cảnh báo downgrade vào cuối tháng 8/2023 - trước vỡ nợ gần 2 tháng

  • 2023-02

    • NĐ65 chỉ bắt buộc xếp hạng tín nhiệm cho phát hành trên 500 tỷ hoặc vốn phát hành >50% vốn CSH - không bao phủ toàn bộ thị trường
    • Dự thảo sửa NĐ65 lùi thời hạn bắt buộc xếp hạng; chuyên gia đánh giá tác động gần như không đáng kể
    • Doanh nghiệp muốn phát hành khối lượng lớn vẫn nên xếp hạng để tạo niềm tin cho nhà đầu tư - dù không bắt buộc

  • 2020-11

    • Tính đến 2020, Việt Nam chưa có hệ thống xếp hạng tín nhiệm (credit rating) doanh nghiệp chính thức như các nước phát triển; nhà đầu tư cá nhân thiếu công cụ khách quan để đánh giá rủi ro trái phiếu trước khi mua
    • Một số đơn vị tư vấn tài chính cá nhân tự xây dựng bảng chấm điểm (scoring) cho tổ chức phát hành trái phiếu dựa trên 3 yếu tố: lợi nhuận/lãi suất kỳ vọng so với rủi ro, hồ sơ phát hành, và theo dõi chỉ số tài chính-phi tài chính theo quý để cảnh báo kịp thời

Backlinks