Trái phiếu riêng lẻ

6 min read

Key takeaway

Trái phiếu riêng lẻ chỉ phát hành cho nhóm dưới 100 nhà đầu tư chuyên nghiệp, khác với trái phiếu đại chúng phát hành rộng rãi - nhưng tại VN đã bị biến tướng đại chúng hóa qua hệ thống ngân hàng.

WHAT

Trái phiếu phát hành riêng lẻ (private placement) là loại trái phiếu doanh nghiệp chỉ chào bán cho một nhóm nhỏ nhà đầu tư chuyên nghiệp (thường dưới 100), không qua đăng ký phát hành đại chúng. Tương tự cổ phiếu OTC so với cổ phiếu niêm yết.

WHY/HOW

Phát hành riêng lẻ linh hoạt hơn, ít điều kiện pháp lý hơn so với phát hành đại chúng, phù hợp doanh nghiệp cần vốn nhanh. Rủi ro cao hơn nên chỉ dành cho nhà đầu tư có kinh nghiệm và năng lực phân tích. Tại VN được quy định bởi NĐ163/2018, NĐ153/2020, NĐ65/2022. Hình thức này chiếm 95%+ thị trường TPDN Việt Nam vì điều kiện phát hành đơn giản, nhanh huy động vốn. Nhà đầu tư cá nhân thực tế không đủ điều kiện là NĐT chuyên nghiệp nên phải mua lại thứ cấp qua hợp đồng hợp tác đầu tư với CTCK hoặc ngân hàng - làm họ không tiếp cận được đầy đủ thông tin phát hành và dễ nhầm bảo lãnh phát hành với bảo lãnh thanh toán. Thời điểm mua tối ưu là khi lãi suất đạt đỉnh (trái phiếu bị chiết khấu rẻ, lợi tức cao), không phải khi lãi suất tiền gửi thấp và nhà đầu tư cần sản phẩm thay thế tạo dòng tiền; giải pháp an toàn hơn cho nhà đầu tư không chuyên là chứng chỉ quỹ trái phiếu hoặc quỹ cân bằng do đội ngũ chuyên nghiệp kiểm soát rủi ro tín dụng, tránh rủi ro tập trung vào một vài tổ chức phát hành.

Notes

  • 2026-07

    • Case Trung: mua trái phiếu DN (Vinhome, VietZ, HDBank, VPS) không phải dạng outright mà qua hợp đồng hợp tác đầu tư kỳ hạn linh hoạt “1-5-1” - chia nhỏ thành nhiều mã để cupon và gốc gối đầu về hàng tháng dù kỳ hạn gốc dài hơn (nhiều trái phiếu Vinhome đáo hạn trong 2-3 tháng tới)
    • Sai lầm về thời điểm: mua trái phiếu khi lãi suất tiền gửi thấp (để bù dòng tiền thiếu hụt) thay vì mua khi lãi suất đạt đỉnh - thời điểm tối ưu là 2022 khi trái phiếu/chứng chỉ quỹ trái phiếu bị chiết khấu rẻ, lợi tức phát hành 12-15%
    • Cố vấn khuyến nghị thay thế bằng chứng chỉ quỹ trái phiếu (lợi tức ~8-9%/năm) hoặc chứng chỉ quỹ cân bằng (lợi tức ~12%/năm mấy năm gần đây) để loại bỏ rủi ro tập trung + rủi ro đối tác; không khuyến khích nhà đầu tư cá nhân không chuyên mua trái phiếu riêng lẻ vì tự đặt mình vào sản phẩm “không được bảo vệ”

  • 2023-09

    • TP riêng lẻ có lợi tức cao, trong khi TP phát hành đại chúng có lãi suất thấp hơn; ở VN nhà đầu tư cá nhân thường mua TP qua hợp đồng đầu tư với CTCK hoặc ngân hàng nên rủi ro cao hơn so với mua trực tiếp
    • Pattern nguy hiểm: dự án BĐS chưa triển khai (5 năm không hoạt động, chưa giải phóng mặt bằng) dùng làm cơ sở phát hành trái phiếu 1.000 tỷ qua công ty con; lãi suất 11%/năm được phân phối thứ cấp cho đại chúng - nhà đầu tư cá nhân nhận lãi suất cao nhưng tài sản đảm bảo là dự án không có dòng tiền thực

  • 2023-07

    • Tại VN, trái phiếu riêng lẻ chiếm >95% tổng khối lượng phát hành trái phiếu doanh nghiệp - tỷ lệ bất thường so thông lệ quốc tế
    • 33% trái phiếu riêng lẻ đến tay nhà đầu tư cá nhân không chuyên qua hình thức hợp đồng hợp tác - vi phạm tinh thần quy định
    • Phát hành trái phiếu riêng lẻ mới giảm 90% so cùng kỳ năm trước, đạt 42.783 tỷ đồng từ đầu năm 2023

  • 2023-04

    • NĐ08/2023 giãn quy định nhà đầu tư chuyên nghiệp đến hết 2023 nhưng khuyến nghị vẫn là chỉ mua trái phiếu phát hành đại chúng
    • Mất tiền trái phiếu nguy hiểm hơn cổ phiếu: cổ phiếu niêm yết mất 70% còn 30% bán được; TPDN riêng lẻ chậm trả = mất cả gốc + chi phí đòi nợ dài

  • 2022-09

    • 96% TPDN Việt Nam là phát hành riêng lẻ (không phải niêm yết)
    • Năm 2021: khối lượng phát hành đạt 637.000 tỷ đồng
    • Bình quân 2019-2022: ~467.000 tỷ/năm
    • NĐ65 yêu cầu lưu ký tập trung VSD; từ 2023 có hệ thống giao dịch tập trung

  • 2022-04

    • Vụ hủy trái phiếu Tân Hoàng Minh 10.500 tỷ (04/2022) phơi bày rủi ro phát hành riêng lẻ: doanh nghiệp che giấu thông tin sai sự thật, UBCK buộc thu hồi theo NĐ 156/2020
    • Tính đến 2021: 95%+ TPDN phát hành theo hình thức riêng lẻ, chỉ 4,6% ra công chúng; thị trường tăng từ 4,03% GDP (2017) lên ~16,6% GDP (2021)

  • 2021-12

    • VinFast (Công ty TNHH SX và KD VinFast) phát hành 2 lô trái phiếu riêng lẻ ngày 01/11/2021, tổng giá trị 5.000 tỷ đồng, cho một tổ chức tín dụng trong nước, không chuyển đổi, không kèm chứng quyền
    • DIC Corp phát hành đợt 3 năm 2021: 1.500 tỷ đồng trái phiếu riêng lẻ kỳ hạn 36 tháng cho một tổ chức tín dụng trong nước, lãi suất 6 tháng/lần, nâng tổng huy động năm 2021 lên 3.500 tỷ đồng (2.000 tỷ đồng qua 2 đợt trong tháng 9 trước đó)

Backlinks