Đường cong lợi suất trái phiếu

4 min read

Key takeaway

Hình dạng đường cong lợi suất (dốc vs phẳng) phản ánh kỳ vọng thanh khoản và chênh lệch rủi ro kỳ hạn; khi đường cong phẳng, tiền không còn dồi dào ở kỳ hạn ngắn và nhà đầu tư đòi hỏi lợi tức cao hơn để đầu tư ngắn hạn.

WHAT

Đường cong lợi suất biểu diễn quan hệ giữa lợi suất trái phiếu và kỳ hạn (1 năm, 5 năm, 10 năm…). Đường cong dốc = tiền ngắn hạn rẻ hơn dài hạn nhiều; đường cong phẳng = kỳ hạn ngắn và dài có lợi suất tương đương. Đảo ngược (inverted) xảy ra khi lợi suất ngắn hạn (2 năm) vượt lợi suất dài hạn (10 năm) - báo hiệu thị trường kỳ vọng kinh tế suy yếu và ngân hàng trung ương sẽ phải cắt giảm lãi suất trong tương lai; chỉ báo này đã đúng trước hầu hết các cuộc suy thoái của Mỹ kể từ thập niên 1960.

WHY/HOW

Đầu 2026, đường cong VN đã phẳng: lợi suất 10 năm tăng từ 3% (2025) lên 4% (2026) - người mua trái phiếu năm 2025 thua lỗ ~33% giá trị. Cơ chế: ngân hàng dùng trái phiếu chính phủ làm tài sản cầm cố cho OMO (thị trường mở). Khi thiếu thanh khoản, ngân hàng không mua trái phiếu mới, tỷ lệ đấu thầu thành công chỉ 60-80%. Lợi suất tăng = giá trái phiếu giảm = thiệt hại cho người nắm giữ. Khi Fed tăng lãi suất mạnh, lợi suất trái phiếu ngắn hạn tăng theo; chênh lệch 2Y-10Y âm dẫn đến tín dụng nghẽn và suy thoái vì dòng tiền dồn vào trái phiếu thay vì sản xuất kinh doanh.

Notes

  • 2023-07

    • Bond yield 1Y và 3Y VN có diễn biến khác nhau: 3Y đỉnh ~22% (2011), cả hai đều tương quan nghịch với VNINDEX nhưng mức độ và timing khác nhau theo kỳ hạn

  • 2023-06

    • Đường cong bình thường: lợi suất 30Y > 20Y > … > 1MO (phần bù rủi ro kỳ hạn dài)
    • Đo mức độ đảo chiều bằng spread 10Y-2Y: bình thường > 0, đảo chiều < 0
    • Điều kiện đảo chiều đáng tin: chênh lệch ~-0.5 đến -1% VÀ duy trì ~1-2 tháng
    • Mỗi lần đảo chiều thường báo trước suy thoái trong 1-20 tháng
    • Tháng 8/2023: đang ở giai đoạn Bear Steepener (lợi suất dài hạn tăng nhanh hơn ngắn hạn)

  • 2023-03

    • Lợi suất trái phiếu 2 năm của Mỹ lên 5% - cao nhất từ 2007 (sau phát biểu diều hâu của Powell 07/03/2023)
    • Chênh lệch 2Y-10Y âm ở mức cao nhất kể từ thập niên 1980, so sánh với thời kỳ stagflation dưới thời Chủ tịch Fed Volcker

  • 2022-09

    • Lợi suất TPCP Mỹ kỳ hạn 2Y và 10Y đạt mức cao nhất hơn 1 thập kỷ sau quyết định Fed tăng +75bps ngày 21/9/2022

  • 2022-04

    • Đường cong lợi suất Việt Nam đang phẳng dần: lợi suất ngắn hạn tăng nhanh hơn dài hạn do thanh khoản ngân hàng thắt chặt
    • So sánh đường cong VN đầu năm 2021 (chuẩn) với tháng 4/2022 (phẳng): kỳ hạn ngắn gần bằng kỳ hạn dài
    • Tiền lệ Việt Nam: năm 2011-2013 đường cong đảo ngược trùng với BĐS đóng băng, lãi suất cao, VN-Index xuống ~500 điểm
    • Tốc độ tăng lợi suất tháng 3/2022: trung bình 63,5-70,5 điểm cơ bản tất cả các kỳ hạn so với tháng 2

Phát hành TPCP 2026: 500.000 tỷ (125.000 tỷ/quý). Lợi suất 10 năm hiện tại ~4,18%. Đầu tư TPCP đòi hiểu hướng lãi suất, chênh lệch 1% đủ gây lỗ 33% - khó hơn cổ phiếu.

Backlinks