Chu kỳ ngành thép

8 min read

Key takeaway

Ngành thép Việt Nam có tính chu kỳ mạnh và nhạy cảm với chính sách thuế quan - thuế chống phá giá thép Trung Quốc là yếu tố then chốt (CSF) tạo ra các đỉnh lợi nhuận ngắn hạn cho HPG, nhưng chu kỳ luôn đảo chiều.

WHAT

Ngành thép là ngành chu kỳ nặng, chịu tác động lớn từ: (1) chính sách thuế chống phá giá từ chính phủ; (2) giá thép Trung Quốc và năng lực xuất khẩu của Trung Quốc; (3) cầu nội địa từ xây dựng và bất động sản; (4) chính sách thương mại toàn cầu (ví dụ thuế thép 25% của Trump). HPG là đại diện tiêu biểu nhất của ngành tại Việt Nam.

WHY/HOW

Chu kỳ vận hành: khi Trung Quốc dư thừa thép + xuất khẩu giá rẻ vào VN, biên lợi nhuận HPG bị ép; khi VN áp thuế chống phá giá, HPG lấy lại sức cạnh tranh. Lịch sử: 2016-2017 (thuế chống phá giá lần đầu) - HPG tăng trưởng lợi nhuận 30%+, doanh thu +40-50%; 2021 (Dung Quất 1 hết công suất) - lợi nhuận đỉnh 34.000 tỷ; 2022 - lợi nhuận lao dốc; 2025 - thuế HRC mới 19,38-27,83% tạm thời 120 ngày. Chủ tịch Trần Đình Long vào/ra danh sách tỷ phú đô la liên tục theo chu kỳ.

Notes

  • 2026-03

    • NKG 2025: doanh thu 14.808 tỷ (-28.1% YoY), LNST 197 tỷ (-56.5% YoY), chỉ đạt 64.4% kế hoạch doanh thu - năm suy thoái rõ rệt sau phục hồi 2024
    • Q4/2025 NKG lỗ ròng 9.3 tỷ - lần đầu lỗ quý kể từ Q1/2023; biên LN gộp Q4 chỉ 2.3%
    • P/E forward NKG 2027 = 8.9x (consensus LNST 696 tỷ, +390% YoY) nếu nhà máy Phú Mỹ đóng góp đầy đủ và chu kỳ thép phục hồi - minh chứng định giá cổ phiếu chu kỳ phải nhìn qua đáy
    • HSG phục hồi LNST từ đáy 30 tỷ (2023) lên 515 tỷ (2024) và 735 tỷ (2025, +42.8% YoY) nhờ giá HRC giảm và nhu cầu nội địa cải thiện
    • Consensus CTCK (BVSC, DSC, BSC, FPTS, SSI) đều dự phóng NĐTC 2025-2026 đi ngang hoặc suy giảm do xuất khẩu mất và dư thừa công suất
    • Mùa vụ tôn mạ HSG rõ rệt: Q1 mạnh nhất (trước Tết), Q3 yếu nhất (mùa mưa) - khác thép xây dựng
    • HPG 2025: doanh thu 156.116 tỷ (+12.4% YoY), LNST 15.450 tỷ (+28.5% YoY) - vượt kế hoạch 103%; Q4/2025 doanh thu 46.177 tỷ - kỷ lục theo quý nhờ Dung Quất 2 đóng góp sản lượng
    • Biên LN ròng 9.9% năm 2025 - phục hồi từ đáy 5.7% (2023) nhưng chưa về mức đỉnh 23% (2021); biên Q2-Q3/2025 đạt 11-12% khi DQ2 ổn định, Q4 giảm về 8.4% do khấu hao và lãi vay tăng
    • Consensus 10 CTCK: LNST 2026F trung vị 20.493 tỷ (+35.8% YoY), P/E forward 10x - rủi ro chính là giá thép TQ và biến động nguyên liệu đầu vào (quặng sắt 100 USD/tấn Q1/2026, dự báo giảm về 90 USD/tấn Q2/2027 khi mỏ Simandou vào hoạt động)

  • 2025-02

    • Bộ Công Thương áp thuế chống phá giá tạm thời thép HRC Trung Quốc từ 19,38% đến 27,83%, hiệu lực sau 15 ngày, áp dụng 120 ngày (21/02/2025)
    • Hòa Phát Dung Quất 2 sắp vào hoạt động - nếu đủ công suất mang về 175.000-200.000 tỷ doanh thu, lợi nhuận 20.000-25.000 tỷ
    • Rủi ro: thuế chỉ tạm thời, cần theo dõi gia hạn; thuế thép 25% của Trump ảnh hưởng gián tiếp qua chuỗi cung ứng toàn cầu

  • 2024-03

    • Thép cán T1-T2/2024: +24,1% so cùng kỳ - mức tăng mạnh phản ánh vào giá cổ phiếu HPG, HSG
    • Phân bón hỗn hợp NPK cũng tăng +29% - ngành nông nghiệp phục hồi

  • 2023-11

    • HPG ROE đạt đỉnh 38,03% (2021) sau khi tăng từ 15,86% (2019) lên 22,81% (2020); sụt còn 8,79% (2022) và 6,61% (2023) - chu kỳ rõ rệt
    • Định giá lịch sử HPG: P/B hấp dẫn tại 1,5-1,7x (trung bình 2009-2015); P/E hấp dẫn 7-8x; đỉnh 2021 P/B ~2,7x, P/E cao bất thường
    • Beta 5 năm HPG = 1,34; sigma 37,5% vs VNINDEX 19,8%; tương quan 0,7 - cổ phiếu chu kỳ biến động gấp đôi thị trường
    • Doanh thu HPG tăng từ 773 tỷ (2004) lên đỉnh 149.680 tỷ (2021) sau đó giảm về 118.953 tỷ (2023); kế hoạch 2024 phục hồi 140.000 tỷ
    • Trong 10 năm gần nhất HPG chỉ lỗ 3 quý - thể hiện sức bền tương đối trong ngành chu kỳ

  • 2023-09

    • P/E ngành thép chấp nhận được ở mức 7-8x do tính chu kỳ cực cao - định giá phải nhìn qua đáy chu kỳ
    • Chu kỳ ngành thép khoảng 5 năm, gắn với chu kỳ hàng hóa (Commodities: thép, đồng, dầu đồng pha)
    • 2016 là năm đỉnh lợi nhuận ngành nhờ thuế nhập khẩu thép lần đầu; 2018 chiến tranh thương mại Mỹ-Trung ảnh hưởng; 2021 tiền rẻ - thép lên đỉnh lần 2
    • HPG được hưởng lợi từ lệnh cấm lò cao vì ô nhiễm môi trường: xin được giấy phép trước khi lệnh cấm áp dụng - đối thủ trong ngành không xin được
    • Thép thuộc nhóm Hàng hóa có tính chu kỳ rất lớn - phân tích phải theo dõi giá thép Trung Quốc trên TradingEconomics

  • 2023-07

    • Q4/2022 là đáy chu kỳ: Hòa Phát (HPG) lỗ gộp - giá vốn lớn hơn doanh thu
    • Yếu tố hỗ trợ phục hồi ngắn hạn 7/2023: giá than cốc ở đáy nhiều tháng, tỷ giá ổn định, giá HRC tăng hơn 5% trong tuần 17/7/2023
    • HPG tăng từ ~20-21 ngàn lên ~27-28 ngàn đồng/cp trong H1/2023
    • Phục hồi mạnh cần thêm: nhu cầu thép toàn cầu tăng trở lại và/hoặc đầu tư công nội địa đẩy mạnh

  • 2023-04

    • Q1/2023: sản xuất thép thành phẩm giảm 20,9%, tiêu thụ giảm 25,4% so cùng kỳ
    • Giá thép xây dựng giảm theo thế giới trong bối cảnh nhu cầu tiêu thụ yếu và không ổn định
    • Kỳ vọng phục hồi từ Trung Quốc đã không xảy ra như mong đợi

  • 2023-01

    • HPG đỉnh 2021 (35.000 tỷ lợi nhuận) nhờ giá thép tăng + Dung Quất 1 hoàn thành + đòn bẩy tối ưu; sụt 2022 khi giá thép giảm, chi phí than cốc/quặng nhập khẩu tăng, tỷ giá bất lợi
    • Hòa Phát báo lỗ Q3/2022 - bất ngờ vì Q3/2021 lãi 20.000 tỷ; nguyên nhân: giá thành phẩm giảm mạnh + giá than cốc nhập khẩu vẫn cao + tỷ giá bất lợi
    • Q4/2022 cải thiện hơn nhưng chưa đột biến; 2023 kỳ vọng phục hồi nhờ TQ mở cửa + đầu tư công
    • Kỳ vọng phục hồi 2023: tỷ giá hỗ trợ nhập than cốc/quặng, Trung Quốc bỏ Zero Covid, đầu tư công tích cực - bất động sản vẫn khó
    • Cổ phiếu thép đã phục hồi 60-70% từ đáy (đã phản ánh vào giá) tính đến đầu 1/2023

  • 2022-10

    • Q3/2022: ngành thép lợi nhuận -137.5% (chuyển từ lãi sang lỗ so cùng kỳ)
    • Hòa Phát (HPG) chưa công bố tại 26/10/2022 nhưng ngành đang trong pha khó khăn rõ rệt do giá thép giảm + chi phí nguyên liệu nhập khẩu cao

  • 2022-03

    • Giá thép xây dựng VN đầu tháng 3/2022 phá đỉnh 2021: Pomina cuộn CB240 lên 18,2 tr/tấn (+610k/tấn), thanh D10 CB300 lên 18,47 tr/tấn (+630k/tấn); Hòa Phát các dòng khác tăng >700k/tấn
    • Nguyên nhân: Nga+Ukraine+Belarus chiếm 38% xuất khẩu thép sang EU; trừng phạt Nga gián đoạn nguồn cung toàn cầu trong bối cảnh nhu cầu thép phục hồi mạnh hậu COVID-19

  • 2021-02

    • HPG tăng trưởng lợi nhuận mạnh năm 2020 nhờ chu kỳ thép tăng kết hợp tăng đầu tư công hậu COVID-19
    • Giá thép tăng mạnh 2020 giúp toàn ngành mở rộng biên lợi nhuận, không chỉ riêng HPG
    • Dự báo 2021: chu kỳ giá thép đã ở mức cao, tốc độ tăng trưởng HPG giảm còn ~15% thay vì 100-170% của 2020

Backlinks